Inspiratie opdoen bij AZ Herentals

Vrijdag de 13e, het had misschien alle voortekenen om een rampzalige dag te worden, maar 13 mei werd een heel leuke en inspirerende dag in het AZ Herentals (België). De deelnemers van het opleidingstraject Care2Adapt kregen eerst, in plenaire sessies, toelichting op innovatieprojecten om enkele daarna te bezoeken. 

Never waste a good crisis, is een vaak gehoorde uitdrukking als het over de coronapandemie gaat. Zo ook in het AZ Herentals. De crisis zorgde voor een aantal ad hoc problemen, waar zo snel mogelijk een oplossing voor moest komen. Innovatie in een handomdraai! Het AZ Herentals is een klein ziekenhuis, waar de communicatielijnen tussen diensten onderling en met de directieleden heel kort zijn. Nog meer dan anders werden in de coronaperiode de problemen op de tafel van de crisiscel gegooid en meteen naar oplossingen gezocht.  

 

Schoon schort 

Schorten en tyvekpakken waren quasi onvindbaar in het voorjaar van 2020. De voorraad wegwerpschorten slonk als sneeuw voor de zon en de aanvoer van nieuwe voorraad liet op zich wachten. Liesbeth Plingers, facilitair directeur: ‘Dus zochten we naar een mogelijkheid om de wegwerpschorten zo te behandelen dat ze opnieuw gebruikt konden worden. De technische dienst en de dienst ziekenhuishygiëne sleutelden aan ontsmettingsprocedures en kwamen met een recycleproces. We lieten enkele containers komen, kregen kledingrekken en -hangers van bevriende kledingwinkels en we waren vertrokken! Geen tekorten meer!’ 

 

‘Eigenlijk geweldig hoe eenvoudig, maar tegelijkertijd heel sterk deze verhalen uit de covidperiode zijn’, meent deelneemster Tine Vaes. ‘Het zat toen vaak in ogenschijnlijk kleine oplossingen voor serieuze problemen. Ook vertederend om te horen dat de lokale kledingwinkel Wellens mee schorten maakte voor het ziekenhuis.’ 

 

Kom binnen 

Tot voor kort was het vanzelfsprekend dat een ziekenhuis een open instelling was waar iedereen kon komen en gaan. Een eerste kentering in die opvatting kwam na de aanslagen in Zaventem/Brussel, de corona-uitbraak gaf de doorslag. In maart 2020 werd een toegangscontrole ineens heel normaal. Het AZ Herentals organiseerde eerst bemande controleposten. Dat bleek al snel onhaalbaar op langere termijn en er werd naar een meer permanente oplossing gezocht. Die werd gevonden in de firma die ook de toegangscontrole op festivals, waaronder Tomorrowland, verzorgde. Na de controle van de id-kaart (om te zien of een patiënt een afspraak heeft) of een QR-code gaan de ‘poortjes’ automatisch open. Verpleegkundig en paramedisch directeur Katrijn Bosschaerts: ‘We hebben een grootschalige bevraging gedaan bij medewerkers, artsen, patiënten en bezoekers en de meningen waren unaniem: deze toegangscontrole moest blijven!’ Het systeem werd operationeel in juni 2020 in een tijdelijke opstelling en werd in de zomer van 2021 definitief verankerd in de nieuwe inrichting van de inkomhal. 

Lorem ipsum dolo‘Toch mooi’, zegt deelneemster Nicole Verhoeven, ‘hoe de urgentie in een crisis zo hoog is, dat er heel snel zaken mogelijk zijn. Op dat moment heb je allemaal dezelfde doelen: de instelling open houden en mensen helpen. De dynamiek van zo’n crisis ook doortrekken nadien, dat is toch een grote uitdaging.’ 

 

Chirurgisch traject onder de loep 

Voor een ziekenhuis met een beperkt aantal bedden heeft het AZ Herentals een grote chirurgische component. De uitbreiding naar 12 operatiezalen kon enkel efficiënt werken wanneer er ook een goede flow achter zou zitten. Anneleen De Wever, zorgmanager chirurgisch traject: ‘We hebben het hele traject van een chirurgische patiënt onder de loep genomen, vanaf zijn voorbereiding op de operatie tot zijn transport naar de kamer na de ingreep. Voortaan gaan patiënten naar een preoperatieve raadpleging om alle voorbereidende documenten en onderzoeken in orde te maken. Zo zijn we er zeker van dat alles in orde is bij opname. Patiënten starten hun traject meteen in een voorbereidingsruimte, zonder eerst naar ‘hun kamer’ te gaan. Pas na de ingreep worden ze naar hun patiëntenkamer gebracht. Zo is er op de afdeling meer tijd om ontslagen patiënten te begeleiden en daarna de kamer opnieuw klaar te maken voor de volgende patiënt.’ 

 

Het niet objectief meetbare meten 

Voor het AZ Herentals gaat innovatie ook gepaard met wetenschappelijk onderzoek. In de orthopedische heelkunde wordt er vaak meegewerkt aan klinische studies. Wetenschappelijk medewerkster Nathalie van Beek lichtte onder meer het systeem van PROMS en PREMS toe. ‘Beide zijn gebaseerd op vragenlijsten die we door patiënten laten invullen. Bij Patient Reported Outcome Measures (PROMS) vragen we naar aspecten van de gezondheid die niet objectief meetbaar zijn, zoals pijn, angst, het functioneren op het werk of tijdens de vrije tijd. Bij Patient Reported Experience Measures (PREMS) gaat het dan weer over hoe patiënten het zorgproces ervaren. Wanneer je de data van die vragenlijsten over een langere tijd analyseert, kan je met PROMS de evolutie van een postoperatieve behandeling in kaart brengen. Hoe meer data, hoe beter je ook kunt inschatten hoeveel tijd een herstel in de realiteit vraagt en of een individuele patiënt afwijkt van een doorsneepatiënt. Door de orthopedisch chirurgen wordt deze tool ook gehanteerd voor kwaliteitscontrole en verbetering.’ 

 

Rondleiding langs innovatie 

In het wetenschappelijke luik wordt er ook onderzoek gedaan naar medische hulpmiddelen, zoals braces, om ervoor te zorgen dat een patiënt de meest doeltreffende behandeling krijgt. Het toestel voor de ganganalyse, die daar ook een onderdeel van uitmaakt, bevindt zich op de zesde verdieping van het ziekenhuis, waar de revalidatie centraal staat. Tijdens de rondleiding maakten de deelnemers aan de inspiratiesessie kennis met de afdeling ambulante revalidatie enerzijds en het REVAlution Center van To Walk Again anderzijds. 

 

Stefan Loots, de coördinator fysische revalidatie, werkt dagelijks in een mooie, lichte omgeving die uitkijkt op de Herentalse omgeving. ‘Wekelijks doen we hier zo’n 500 behandelingen, bestaande uit groepssessies voor long-, hart-, rug-, onco– en obesitaspatiënten en individuele locomotorische revalidatie. Omdat hier altijd een revalidatie-arts aanwezig is, kunnen we heel kort op de bal spelen om de behandeling van patiënten bij te sturen of mogelijke problemen op te vangen.’ De dienst ambulante revalidatie is niet enkel bezig met revalidatie, maar ook met blessurepreventie. ‘Er zijn intussen een aantal sportclubs die hun spelers hier laten testen om fysieke risicofactoren preventief te kunnen wegwerken. Ons D-Wall toestel is hiervoor een geschikt hulpmiddel. De vloerplaat met sensoren en een 3D-camera detecteren hoe de belasting is en waar een mogelijk risico op overbelasting zit.’ r sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Bij To Walk Again, de stichting die door voormalig triatleet Marc Herremans gestart is nadat hij verlamd raakte, focust de revalidatie zich op het zo gezond mogelijk worden of blijven, zelfs met een permanente handicap. Thomas Caers, directeur van To Walk Again: ‘In het AZ Herentals bevindt zich het REVAlution Center. Hier komen dagelijks patiënten revalideren nadat het klassieke revalidatietraject is afgerond. Dat gaat hand in hand met hoogtechnologische apparatuur en wetenschappelijk onderzoek. Maar dat wil ook zeggen dat het een dure onderneming is, aangezien we niet ondersteund worden door de overheid en alles met fundraising financieren. Als je weet dat één staprobot 160.000 euro kost en dat die ‘maar’ 3 jaar meegaat, dan weet je dat er veel geld nodig is om dit project draaiende te houden. Een uur revalideren kost 206 euro, maar de patiënt krijgt enkel een kinebeurt aangerekend. Voor de patiënt en de maatschappij is dit hoe dan ook een mooi verhaal, want er treden minder medische complicaties op en het mentale welzijn wordt enorm gestimuleerd.’ 

 

Deelneemster Marylou vander Klooster neemt als leerpunt mee dat je uiteraard de patiënt centraal wil stellen, maar dat je niet buiten het financiële luik kunt. ‘Er is samenwerking nodig tussen zorginstellingen en de overheid om het beste voor je patiënt te kunnen bieden. Ik wil niet te veel vergelijken tussen Nederland en Vlaanderen of tussen de zorginstellingen. Nee, ik vind het vooral waardevol om ideeën mee te nemen om verder over na te denken.’ 

  

Het Care2Adapt-project is één van de projecten die gefinancierd worden binnen het Interreg V programma Vlaanderen-Nederland. De Europese Commissie stelt via het Interreg-programma 2014-2020 ruim 152 miljoen euro ter beschikking uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling voor grensoverschrijdende samenwerking, die innovatie en duurzame ontwikkeling in de grensregio versterkt en bevordert. Hiervoor werd door een partnerschap van Vlaanderen en Nederland en de 5 Vlaamse en de 3 zuidelijke Nederlandse provincies een programma ontwikkeld om te investeren in slimme, duurzame en inclusieve groei. Meer info: www.grensregio.eu